توهین

توهین در لغت : از ریشه وهن و به معنای خفیف و خوار کردن می باشد

و در اصطلاح به عبارت است از : هر گونه رفتاری اعم از قول ، فعل ، کتابت و اشاره به گونه ای که موجب وهن حیثیت طرف مقابل از نظر عرف جامعه قرار بگیرد.

معنای دقیق تر عبارت است از نسبت دادن هر امر وهن آور اعم از دروغ یا صحیح به هر وسیله و ابزاری که باشد و یا انجام هر فعل یا ترک فعلی که از نظر عرف و عادت موجب کسر شان و باعث خفیف شدن طرف دیگر گردد.

اعم از صریح یا ضمنی ممکن است به صورت شفاهی یا کتبی باشد که البته وسیله در آن شرط نیست بلکه طرز استفاده از کلمات ، شخصیت بزه دیده ، زمان و مکان ، موقعیت اجتماعی بزه دیده در تحقق بزه اهمیت دارد.

در حقوق جزا عبارت است از: کوچک کردن کسی از طریق کلمات یا اعمالی که موجب سوء ادب شخص تلقی می شود.بنابر این توهین و اهانت همانند احترام و اکرام یکی از عناوینی است که باید با قصد و عمد تحقق یابد و بدون آن محقق نمیشود.

انواع

جرم فحاشی و مجازات آن به اعتبار مقام وشخصیت قربانی جرم به سه دسته تقسیم می شوند :

الف) ساده : توهین ساده عبارت است ازاهانتی که علیرغم دارا بودن وصف مجرمانه از هیچ کیفیت مشدده ای برخوردار نیست ومجازات قانونی آن ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی می باشد که بیان می دارد :از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد موجب مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود. ذکر این نکته مهم است که راست یا دروغ بودن نسبت ها در توهین شرط نیست بلکه تنها این مهم است که گفتار یا رفتار اهانت کننده عرفاً وهن آور باشد .

ب) مشدد: گاهی اوقات به دلیل شأن و منزلت شخص توهین شونده، با واکنش شدید قانون گذار مواجهمی باشد، یعنی در مواردی که توهین شونده دارای موقعیت و منزلت خاص مذهبی،اجتماعی و یا سیاسی باشد قانون گذار برای اهانت کننده مجازات های شدیدتری پیش بینی کرده است. انواع توهین های مشدد عبارتند از : ۱- توهین به مقام رهبری قبلی و فعلی که مجازات آن طبق ماده ۵۱۴ قانون مجازات حبس از ۶ ماه تا ۲ سال می باشد. ۲- توهین به سایر کارکنان و مقامات دولتی ایران که مجزات آن طبق ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی ۳ تا ۶ ماه حبس و یا تا ۷۴ ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریا جزای نقدی می باشد. ۳)- توهین به مقامات سیاسی خارجی۴- توهین به صاحبان حرفه ها و مشاغل خاص

ج) توهین مستوجب حد : مجازات این نوع توهین از نوع حد است . قذف به عنوان توهینی که مجازات آن حد است از بارزترین مصادیق این توهین است.

عناصر تشکیل دهنده جرم :

الف) عنصر قانونی جرم : عنصر قانونی جرم توهین در قوانین جاری عبارت است از مواد ۵۱۳ ، ۵۱۴ ، ۶۰۸ ، ۶۰۹ ،۶۱۹ قانون مجازات اسلامی و ماده ۲۶ قانون مطبوعات ، هم چنین مواد ۴۸ و ۴۹ قانون جرایم نیروهای مسلح را نیز می توان نام برد.

ب)عنصر مادی جرم : رکن مادی جرایم توهین به صورت مشترک در تمام آنها شامل رفتار مرتکب به شرط مشخص بودن طرف و موهن بودن رفتار توهین آمیز و مطلق بودن آن است.

ب)عنصرروانی جرم : جرم توهین و فحاشی از جمله جرایم عمدی است و که نیازمند به علم و آگاهی مرتکب به وهن آور بودن رفتاریا گفتار یا نوشتاری است که به حیثیت و شرافت طرف مقابل لطمه وارد می سازد به طوری کلی سوء نیت در جرم توهین و فحاشی مفروض می باشد و احتیاج به اثبات ندارد و اثبات خلاف آن به عهده متهم می باشد در توهین مشدد شخص مرتکب علاوه بر داشتن قصد اهانت باید شخصیت طرف توهین را بشناسد و از سمت و مقام او آگاهی داشته باشد و گرنه عمل او توهین ساده است.

جرم توهین یکی از جرائم علیه حیثیت معنوی اشخاص به شمار می رود. توهین (از ریشه وهن) در لغت به معنی سست کردن، خفیف کردن و خوار کردن است. توهین و فحاشی نه تنها در قانون جرم شناخته شده است که در قرآن و احادیث و روایات بسیار مذموم است و از لحاظ اخلاقی و عرفی بسیار ناپسند می باشد

توهین و فحاشی در قانون مجازات اسلامی
در قانون مجازات اسلامی در فصل پانزدهم تعزیرات و مجازات های بازدارنده تحت عنوان «هتک حرمت اشخاص» به موضوع فحاشی پرداخته شده است.

بر اساس ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی: «از قبیل فحاشی و استعمال الفاط رکیک، چنانچه موجب حد قذف نباشد، به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود.»

توهین یک جرم قابل گذشت است
طبق ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی، جرم توهین و فحاشی به عنوان یک جرم قابل گذشت شناخته می شود. اما جرم قابل

گذشت به چه معناست؟

وقتی از نظر قانون یک جرم قابل گذشت محسوب می شود، یعنی شروع و ادامه ی تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات آن جرم، منوط و وابسته به شکایت شاکی و عدم گذشت وی است. پس اگر در هر مرحله شاکی از شکایت خود صرف نظر کند، پیگیری و اجرای مجازات آن حکم متوقف می شود. (ماده ۱۰۰ قانون مجازات اسلامی)

چه رفتارهایی جرم محسوب می شود؟

اولا این جرم می تواند با هر شکل و وسیله ای اتفاق بیفتد. به شکل گفتار، رفتار، نوشتار و حتی با اشارات دست و چشم. و یا به وسیله ارسال پیامک، ایمیل یا تلفن.
دوما شاید فحاشی و استعمال الفاظ رکیک نمونه بارز توهین باشد، اما گاهی رفتارها و گفتارهای دیگری بنا به شرایط در زمره ی جرم قرار می گیرد و مشمول مجازات و کیفر خواهد بود.
بدین ترتیب اعمالی مثل آب دهان انداختن به روی دیگری، هل دادن تحقیر آمیز دیگری، پرتاب گوجه فرنگی و تخم مرغ به سوی کسی و یا برخی اشارات دست که در فرهنگ ما اهانت آمیز است در گروه توهین کیفری قرار می گیرد.

نکته ای که اکثر حقوقدانان بزرگ به آن اصرار دارند، این است که جرم توهین با افعال مثبت اتفاق می افتد. یعنی مثلا سلام نکردن به یک شخص واجب الاحترام یا به پا نخواستن در برابر وی یا دست ندادن و مصافحه با یک نفر، شاید بی ادبانه باشد اما جرم محسوب نمی شود و مجازاتی ندارد.

شرایط تحقق جرم فحاشی
شرط مهم تحقق جرم ، «موهن بودن رفتار» است. مثلا صرف خشونت در گفتار یا فریاد زدن را نمی توان توهین کیفری محسوب کرد. در اصل می توان گفت تشخیص موهن بودن رفتار با «عرف» است. یعنی شخصیت فرد مقابل، وضعیت اجتماعی و فرهنگ عمومی در توهین آمیز بودن یا نبودن رفتاری تاثیر زیادی دارد. با ذکر مثال هایی توضیح می دهیم.

مثلا در میان گروه ها و طبقاتی از مردم کلماتی نظیر : «بی کلاس»، «بی اتیکت»، «غرب زده»، «بی پرستیژ» و غیره کاملا اهانت آمیز و غیرقابل تحمل محسوب می شود. ولی ممکن است در میان گروه دیگری از مردم اصلا اینگونه نباشد.

یا مثلا در بسیاری از کشورها در آوردن زبان در مقابل دیگری توهین آمیز و رفتاری زننده و زشت است. به عنوان نمونه در سال ۱۹۹۹ دادگاهی در شهر رم ایتالیا، فردی را که با بیرون آوردن زبانش به همسایه اش توهین کرده بود، به پرداخت دو هزار دلار جریمه محکوم نمود. اما در تبّت، میزبان پس از خروج مهمان با در آوردن زبانش به او ادای احترام می نماید و می فهماند که از هم صحبتی با او لذت برده است!

لازم به ذکر است که جرم فحاشی یک جرم مطلق است. یعنی حتی اگر توهین شونده ( به دلیل روحیه بزرگوارانه یا برعکس روحیه ی ذلیل و خفیف) ناراحت و متاثر نشود، باز جرم توهین اتفاق افتاده است و می تواند از توهین کننده شکایت کند.

توهین مشدد چیست؟
گاهی قانون، جرم را به دلیل شخصیت و مقام طرف اهانت، تشدید کرده و مجازات بیشتری برای آن مقرر نموده است. نمونه های توهین مشدد متعدد می باشند که در ذیل بعضی از آن ها را همراه با مجازات مخصوص به خود ذکر نموده ایم:

الف) توهین به رهبری قبلی و فعلی، که مجازات آن طبق قانون حبس از شش ماه تا دو سال می باشد. این نوع توهین غیرقابل گذشت است. (ماده ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی)
ب) توهین به کارکنان و مقامات دولتی ایران در حین انجام وظیفه و با توجه به سِمَت آن ها ، که مجازات آن سه تا شش ماه حبس و یا ۷۴ ضربه شلاق و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی است. (ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی)
ج) توهین به مقامات سیاسی خارجی، که مجازات آن یک تا سه ماه حبس می باشد. برای تحقق این نوع جرم اولا توهین باید علنی باشد، دوما در قانون آن کشور خارجی این توهین جرم باشد، سوما فرد توهین شونده حتما شکایت نماید. (ماده ۵۱۷ قانون مجازات اسلامی)
د) توهین به مقدسات اسلام و یا هریک از انبیاء عظام یا ائمه طاهرین (ع) یا حضرت صدیقه طاهره (س)، که اگر مشمول حکم ساب النبی باشد موجب اعدام است، در غیر اینصورت مجازات آن حبس از یک تا پنج سال می باشد. (ماده ۵۱۳ قانون مجازات اسلامی)

قذف و حد قذف چیست؟
در متن ماده ۶۰۸ در مورد توهین و فحاشی دیدیم که اشاره نموده بود اگر توهین موجب حد قذف نباشد، مرتکب به مجازات مذکور محکوم خواهد شد. اما قذف یعنی چه؟ و حد قذف به چه معناست؟

قذف در لغت به معنی «تهمت و افترا بستن است» و در اصطلاح طبق ماده ۲۴۵ قانون مجازات اسلامی، «قذف یعنی نسبت دادن زنا یا لواط به یک نفر.» طبق ماده ۲۵۰ قانون مجازات اسلامی مجازات قذف ۸۰ ضربه شلاق می باشد. از آن جا که میزان مجازات قذف به طور صریح در قرآن کریم تعیین شده به آن حد قذف می گویند.

اثبات جرم توهین و فحاشی

طبق ماده ۱۶۰ قانون مجازات اسلامی در مورد راه های اثبات جرم:

«ادله ی اثبات جرم عبارت است از اقرار، شهادت، علم قاضی و قسامه و سوگند در موارد مقرر قانونی.»

از مهمترین مواردی که به اثبات جرم کمک می کند، شهادت شهود است. اگر در هنگام وقوع جرم افرادی حضور داشته اند که می توانند با قطعیت اتفاقات پیش آمده را نزد قاضی و در دادگاه شرح دهند، می توان از گواه آن ها در اثبات جرم فحاشی استفاده نمود.

علم قاضی از دیگر موارد تاثیرگذار در اثبات جرم است. می توان از مدارک و مستندات محکمه پسندی که موجود است ، در جهت افزایش آگاهی علم قاضی سود برد. مواردی همچون تحقیقات محلی، اظهارات مطلع و گزارش ضابطان از این نوع مدارک است. همچنین فیلم، عکس، صوت، پیامک، چت، اسکرین شات و مواردی از این دست دلیل قطعی نیستند. اما می توان آن ها را به عنوان اماره (کمک به علم قاضی) به دادگاه ارائه نمود.

در نهایت همیشه به یاد داشته باشید که جهت پیگیری مسائل و مشکلات حقوقی و کیفری خود، حتما با وکیل یا کارشناس حقوقی مشورت و همفکری نمایید. چراکه با تجربه و دانش متخصصین می توان در جهت بهتر به نتیجه رسیدن موضوع گام برداشت.