گواهی انحصار وراثت

گواهی انحصار وراثت از جمله مواردی است که نوعا گریبانگیر تمامی افراد جامعه بوده و یا خواهد بود که ناشی از فوت یکی از بستگان نزدیک است که آثاری از جمله لزوم تعیین تکلیف مایملک وی و میزان سهم و حقوق وراث را به دنبال دارد.

 

مدارک و تشریفات تقاضای اعضای انحصار وراثت عبارت است از:

1. شناسنامه و گواهی فوت متوفی: پس از فوت مراتب توسط اداره ثبت احوال ثبت شده و شناسنامه فوت شده باطل و گواهی فوت صادر می‌شود. ارائه گواهی فوت و کپی برابر اصل آن شده به ضمیمه درخواست الزامی است.

2. استشهادیه محضری: اسامی کلیه وراث باید در فرم مخصوصی که توسط دادگستری در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد نوشته و توسط ۲ نفر از اشخاصی که وراث و متوفی را می‌شناسند در یکی از دفاتر اسناد رسمی امضا شده و امضاء آن توسط دفاتر رسمی گواهی شود.

3. رسید گواهی مالیات: وراث باید پس از فوت متوفی لیست کلیه اموال و دارایی‌های منقول و غیر منقول متوفی را به اداره دارایی حوزه محل سکونت متوفی ارائه کنند و رسید آن را دریافت نمایند.

4. کپی برابر اصل شده مدارک وراث

5. دادخواست

 

دادخواست را به کدام دادگاه باید ارائه دهیم؟
  • به دادگاه آخرین محل اقامت متوفی و اگر آخرین محل مشخص نباشد رسیدگی در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در حوزه آن بوده است و در حال حاضر رسیدگی به گواهی انحصار وراثت در شورای حل اختلاف صورت می‌پذیرد.
  • اشخاص صلاحیت دار برای ارایه دادخواست انحصار وراثت چه کسانی هستند؟
  • وراث و اشخاص ذینفع در صورتی که وراث و اشخاص ذینفع متعدد باشند نیازی به درخواست همگی نیست و اقدام یک نفر کافی می‌باشد.
  • تشریفات دادرسی پس از تقدیم دادخواست : دادگاه پس از ملاحظه اسناد و مدارک مربوط با هزینه متقاضی درخواست وی را یک نوبت در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار یا محلی آگهی می‌کند. پس از گذشت یک ماه در صورتی که شخصی در این مدت اعتراض نکند دادگاه بدون تشکیل جلسه گواهی انحصار وراثت که بیانگر مشخصات و تعداد وراث ،نسبت آنها با متوفی و سهم آنها از ماترک است را صادر می‌کند.

 

در صورتی که متقاضی نام یک یا چند تن از وراث را در دادخواست اعلام نکند عمل وی در حکم کلاهبرداری و قابل تعقیب کیفری می‌باشد.

 

گواهی انحصار وراثت چیست؟
گواهی است که توسط شورای حل اختلاف آخرین محل اقامتگاه متوفی صادر می شود و در آن ورثه میزان سهم الارث آن مشخص می شود.

آثار داشتن گواهی حصر وراثت چیست؟

ورثه یا هر ذی نفعی برای برای هر اقدام حقوقی در ادارات دولتی، دفاتر اسناد رسمی، بانک ها و … نیازمند گواهی مذکور است. بنابراین اگر انحصار وراثت نکنیم امکان تقسیم و یا انتقال ترکه و مراجعه به ادارات دولتی بانک ها نیست.

مدارک لازم برای درخواست انحصار وراثت چیست؟
گواهی فوت متوفی که از سال ۹۵ در بعضی استان ها از جمله تهران به صورت الکترونیکی و از طریق سامانه درخواست گواهی فوت اخذ می شود.
استشهادیه محضری
شناسنامه متوفی
عقدنامه یا رونوشت
شناسنامه وراث
احیاناً وصیت نامه رسمی شخص فوت شده

برگه استشهادیه محضری حصر ورثه چیست؟
یکی از مراحل اخذ گواهی انحصار وراثت داشتن برگه استشهادیه است، به این صورت که ۳نفر در یکی از دفاتر اسناد رسمی حاضر می شوند و با پر کردن فرم مخصوص استشهادیه افراد فوت شده، گواهی می کنند که ورثه متوفی چه کسانی هستند؛ دفتر اسناد رسمی نیز امضا ایشان را گواهی و تصدیق می کند.

قانون جدید انحصار وراثت چیست؟

قانون جدیدی وجود ندارد فقط برای فوت شدگان بعد از سال ۹۵ نیاز به اخذ مالیات بر ارث برای گرفتن گواهی انحصار وراثت نیست.

در صورت عدم همکاری وراث در انحصار وراثت چه باید کرد؟

ممکن است که به هر دلیل یکی از وراث یا حتی به چند نفر از آنها دسترسی نباشد و یا همکاری لازم را نداشته باشند و یا خارج از کشور باشند. به عبارت دیگر به مدرک شناسنامه ایشان دسترسی نیست در این موارد به تقاضای ذی نفع شورای حل اختلاف از اداره ثبت احوال در این خصوص استعلام می کند. پس نگران عدم همکاری یکی از وراث مطلقاً نباشید.

سهم الارث

برای گرفتن حصر ورثه باید به اداره دارایی مراجعه کرد؟

خیر، مگر اینکه متوفی قبل از سال ۹۵ فوت کرده باشد که بایستی گواهی از اداره مالیات اخذ شود.

از کجا شروع کنیم؟

اگر وکیل داشته باشید که تمام مراحل توسط وکیل دادگستری انجام خواهد شد در غیر این صورت بایستی با مدارک گفته شده به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نمایید و دادخواست صدور گواهی انحصار وراثت بدهید. شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی که شما اعلام کنید صالح به صدور گواهی مذکور است.

سهم دولت از انحصار وراثت چقدر است؟

دولت سهمی ندارد و فقط هزینه دادرسی به مبلغ حدود ۲۰۰ هزار تومان در دفتر خدمات الکترونیک پرداخت می شود.

هزینه انحصار وراثت چقدر است؟

پرداخت مبلغ حدود ۲۰۰ هزار تومان در دفتر خدمات الکترونیک قضایی

هزینه نشر آگهی انحصار ورثه چقدر است؟

در سال ۹۹ رایگان است.

انواع گواهی:
اگر متوفی دارای اموال باشد بایستی گواهی انحصار وراثت نامحدود اخذ کرد و اگر دارای اموال نیست صرف گرفتن گواهی انحصار وراثت محدود کفایت می کند. توجه داشته باشید اگر بعداً بخواهید ملک یا مال موروثی را بفروشید نیازمند گواهی انحصار وراثت نامحدود می باشید.

از لحاظ هزینه بین این دو تفاوت نیست. اما حیث مدت زمان بین آنها اختلاف است. از مراحل اخذ گواهی انحصار وراثت نامحدود انتشار آگهی است. فاصله بین انتشار آگهی در روزنامه تا زمان صدور گواهی یک ماه است. در خصوص نشر آگهی نیز لازم نیست کار خاصی انجام بدهید شعبه شورای حل اختلاف به پرونده رسیدگی می کند و خودشان رایگان نشر آگهی می کنند.

 

گرفتن المثنی انحصار وراثت چگونه است؟

هر کدام از ذی نفعان و ورثه می توانند با مراجعه به مرجع صادر کننده گواهی درخواست کپی برابر اصل کنند.

آیا امکان اعتراض به گواهی انحصار وراثت وجود دارد؟

بله هر کسی که نسبت به به مفاد آن اعتراض داشته باشد بدون قید مدت می تواند نسبت به اعتراض اقدام نماید

اگر کسی از متوفی طلب داشته ولی اسامی وراث را نمی داند، این امکان وجود دارد که برای اخذ گواهی اقدام نماید؟

بله اگر وراث گواهی را اخذ نکرده باشند هر ذی نفعی می تواند از شورای حل اختلاف با ذکر دلیل ، تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت برای فرد فوت شده کند.

اگر یکی از وراث خارج از کشور باشد و مدارک هم نمی دهد چه باید کرد؟

این سوال پاسخ داده شد هرکدام از وراث می تواند به تنهایی و بدون مدارک سایر وراث هم تقاضای صدور گواهی حصر ورثه کند در صورت اصل مدارک، از اداره ثبت اخوال استعلام خواهد شد.

آیا دیر پرداخت کردن مالیات یا گرفتن گواهی انحصار وراثت مشمول جریمه است؟

خیر نگران نباشید بر طبق آخرین تغییرات قانون مالیات های مستقیم تاخیر در دادن اظهار نامه مالیات بر ارث مشمول جریمه نیست. مشروط بر اینکه متوفی بعد از ۱۳۹۵/۱/۱ فوت کرده باشد

یکی از مراجعین پرسیده است که من با برادرم قهر هستم ولی می دانم او انحصار وراثت کرده است ولی هیچ اطللاعات دیگری ندارم مغازه پدری را هم در حال استفاده است؟

در جواب باید گفت اگر مطمئن هستید که گواهی اخذ شده است ولی شما اطلاعاتی در مورد شعبه و کلاسه پرونده ندارید توصیه می کنیم به ساختمان مرکزی شورای حل اختلاف در تهران مراجعه کنید تا از طریق رایانه با جستجوی نام متوفی و وراث از شعبه صادر کننده گواهی مطلع شوید.

یکی دیگر از مراجعین پرسیده است، بیش از ده سال قبل انحصار وراثت کرده ایم ولی الان مدارک آن گم شده است چه باید کرد؟
بهتر است که بدون اینکه اعلام کنید قبلاً تقاضای صدور گواهی مذکور را کرده اید دوباره اقدام به اخذ آن کنید.

سوال شده که پدر بزرگ ما در قم فوت شده است، امکان اخذ گواهی حصر وراثت از تهران هست؟

بر طبق قانون شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی صالح به صدور گواهی است. اما می توانید اعلام کنید که در تهران زندگی می کرده است، در این خصوص کنکاش نخواهد شد، بنابراین اعلام اشتباهی محل فوت متوفی ضمانت اجرایی ندارد.

اگر کسی به صورت عمدی یکی از وراث را از شورای حل اختلاف پنهان کند و گواهی انحصار وراثت خلاف واقع اخذ کند مرتکب جرم کلاه برداری شده است (ماده ۹ قانون تصدیق انحصار وراثت)

تنظیم شخصی سند رسمی انتقال مال منقول و غیر منقول با گواهی انحصار وراثت محدود میسر نیست.

اگر به شخصی، غیر از وکیل دادگستری وکالت در اخذ گواهی انحصار وراثت داده شود هرچند وکالت محضری و اداری باشد، لزوماً بایستی این کار توسط وکیل دادگستری انجام شود.
قابل توجه هم وطنان عزیز در خارج کشور که در ایران نیازمند وکیل برای اخذ گواهی انحصار وراثت هستند، می توانند با تلفن های دفتر با ما در تماس باشند

وراث چه کسانی هستند؟
سوالی است که جواب آن مفصل است اجمالاً اینکه مذاهب و ادیان شناخته شده در قانون اساسی در مسئله ارث از مقررات مربوط به خود پیروی می کنند اما برای ایرانیان مسلمان و شیعه ملاک عمل مقررات قانون مدنی است. وراث نسبی بر طبق قانون ۳ دسته هستند که در صورتی که حداقل یک نفر از طبقه قبل باشد نوبت به افراد طبقه بعد نمی رسد.

طبقات ارث مطابق قانون مدنی

طبقه اول:
همسر متوفی
پدر و مادر
فرزندان و در نبود فرزند، نوه یا نوه ها
طبقه دوم:
پدر بزرگ و مادربزرگ
همسر متوفی
خواهر و برادر و در نبود ایشان فرزندان آنها
طبقه سوم:
همسر متوفی، عمه، عمو، دایی، خاله متوفی و در نبود ایشان فرزندان آنها
در نبودن افراد مذکور نوبت به عمه، عمو، خاله، دایی، پدر و مادر متوفی می رسد.
زن و شوهر به عقد دائمی هم در تمام طبقات جزء وراث محسوب می شوند.

برای مطالبه مهریه از وراث هم نیاز به انحصار وراثت است؟

بله قطعاً، چه از طریق دادگاه مطالبه مهریه شود و چه از طریق اداره اجرای ثبت، یکی از مدارک لازم گواهی حصر وراثت است. توضیح مختصر اینکه اگر متوفی مالی داشته باشد اول بدهی او مثل مهریه پرداخت می شود و بقیه مال بین وراث تقسیم خواهد شد.

در مورد گم شدن انحصار وراثت توضیح بدهید؟

عنایت داشته باشید اگر شماره پرونده و شعبه را داشته باشید به راحتی می توان کپی برابر اصل درخواست کرد. اگر آن هم نداشته باشید و بدانید در کدام شهر بوده و مربوط به هفت هشت سال اخیر باشد از طریق جستجوی کدملی در رایانه دادگاه یا شورا قابل پیگیری است. اگر پرونده قدیمی باشد و در بایگانی راکد باشد نیازمند دانستن شماره پرونده و شعبه است. نکته ظریف اینکه اگر سابقاً در دفترخانه انتقال صورت گرفته باشد حتماً یک نسخه کپی در مدارک آن دفترخانه و سند تنظیمی وجود دارد. بنابراین می توانید به آنجا مراجعه کنید و اگر هیچ یک از موارد بالا نیست خوب دوباره باید دادخواست داد.

مراحل انحصار وراثت خانه چگونه است؟

در این مطلب مراحل گام به گام انحصار وراثت نوشته شده است و بهتر است از ابتدا مطالعه کنید. اما به صورت خلاصه اگر شما گواهی مذکور را اخذ نکنید وراث نمی توانند بفروشند و تقسیم کنند ملک نیز چنین است و ابتدا گواهی حصر وراثت تقاضا می شود و پس از آن با دادن اظهارنامه مالیات بر ارث توسط یکی از ورثه، مالیات پرداخت می شود. بعد از آن هرکدام از ورثه به تنهایی می توانند سهم خود را از ملک ولو با عدم رضایت سایر ورثه انتقال رسمی بدهد. بدیهی است که همه ورثه با هم می توانند کل ملک موروثی را به نام هرکه بخواهند انتقال رسمی بدهند و یا حتی به اداره ثبت اسناد مراجعه کنند و تقاضای سند تفکیکی به قدرالسهم خود کنند مراحل انحصار وراثت خودرو هم مثل ملک است.

در خصوص مراحل انحصار وراثت املاک قولنامه ای هم سئوال می شود. در صورتی که متوفی ملکی فاقد سند رسمی داشته است اگر وراث بخواهند تقسیم کنند و بفروشند به صورت سند عادی (چه در نزد بنگاه یا غیر آن و چه با کد رهگیری و غیر آن) نیازمند گواهی انحصار وراثت هستند تا مشخص شود که ورثه زمان فوت متوفی به صورت قانونی چه کسانی بوده اند. فرض کنید کسی خریدار زمین قولنامه ای باشد او حتماً بایستی مطالبه نسخه ای از گواهی مذکور کند تا مطمئن شود همه ورثه امضاء کرده و فروخته اند.