تقسیم ترکه

تقسیم ترکه 

پس از تعیین حقوق و دیون متوفی و پرداخت آن و اخراج مورد مورد وصیت نامه اگر از ترکه چیزی باقی بماند ، باقی مانده ترکه به عنوان ترکه خالصری محسوب می شود و به دارایی شخصی وارث می پیوندد که در صورت تعداد وراث ، شراکت وراث را نسبت به اموال موروثی رقم خواهد زد . وقتی مال مشاعی شد مسلما شرکا برای رهایی از شراکت باید اقدام به تقسیم مال مشاع ( مالی که حقوق مالکین متعدد در ان به نحوه اشاعه جمع شده است ) نمایند.

درباره ارث بیشتر بخوانید

معنای ترکه

  • در لغت : اموالی که یک فرد پس از فوت خود به جا میگذارد.
  • در اصطلاح حقوقی : به اموال و حقوقی گفته میشود که از متوفی باقی میماند.

ترکه باقی مانده مانند یک مال مشاع است و تمام وارثین دارای حق مالکیت هستند. به عبارت دیگر یک نوع شراکت اجباری وجود دارد . وراث برای اینکه بتوانند سهم خود را از این مال مشترک جدا کنند ابتدا باید بدهی و دیون متوفی را از این ترکه خارج کنند و بعد از آنچه را باقی ماند میان خود تقسیم کنند.

نه تنها اموال منقول و غیر منقول بلکه حقوق مالی هم جز ترکه محسوب میشوند و به طور کلی شامل :

  1. دارایی مثبت : مانند اموال و حقوق
  2. دارایی منفی : مانند بدهی ها

در مورد حقوق مالی که جز ترکه محسوب می شود میتوان به حق خیار ، حق رد و اجازه فضولی در زمانی که مالک قبل از رد یا اجازه فوت کند و یا حق رهن مرتهن بر عین مرهونه اشاره کرد.

درخواست تقسیم ترکه و دستور فروش

اگر چند نفر وارث وجود داشته باشد هر یک از این وراث میتواند به دادگاه درخواست بدهد و سهم خود را بخواهد. علاوه بر این اگر یکی از وراث محجور باشد ولی یا قیم او میتواند برای تقسیم ترکه از جانب او درخواست بدهد.

اقدامات لازم جهت تقسیم ماترک متوفی

  • انحصار وراثت: که شرح آن در گواهی انحصار وراثت آمده است . (گواهی انحصار وراثت)
  • مهر و موم ماترک: جهت حفظ ماترک از هرگونه دخل و تصرف مادی و حقوقی به این صورت که برابر درخواست ورثه یا وصی (کسی که از طرف متوفی برای اداره اموال تعیین شده) یا طلبکاری که طلبش مستند به سند رسمی یا حکم دادگاه است شورای حل اختلاف اقدام به صورت برداری از اموال و مهر و موم آنها میکند.
  • تحریر ماترک : شورای حل اختلاف بنا به درخواست ورثه یا وصی اقدام به تهیه فهرستی از دارایی متوفی میکند که در این فهرست نام کلیه اموال منقول و غیر منقول و بهای آن ، حقوق و مطالبات وابسته بدهی های متوفی درج می شود این عمل که به منظور تعیین دقیق میزان ماترک انجام می شود تحریر ترکه نام دارد.
  • قبول یا رد ترکه : واکنش وراث نسبت به ترکه به 3 صورت قابل تصور است :
  1. حالت اول: وراث ترکه را به طور مطلق قبول و پرداخت کلیه بدهی های متوفی را بر عهده میگیرند.
  2. حالت دوم: وراث ترکه را مطابق صورت تحریر می پذیرند.
  3. حالت سوم: ترکه را رد مینمایند یعنی بدهی های متوفی را به عهده نمیگیرند.
  • تسویه ماترک : که به درخواست وصی یا ورثه به منظور پرداخت بدهی های متوفی و خارج نمودن وصیت از ماترک انجام میگردد.
  • تقسیم ماترک : پس از تصفیه نوبت به تقسیم ماترک بین ورثه می رسد و در صورت عدم تراضی دادگاه اختلاف آنها را حل مینماید.

مدارک لازم برای درخواست تقسیم ترک

وراث میتوانند با توافق ، ترکه را بین خود تقسیم کنند اما اگر باهم اختلاف داشته باشند و یا یکی از آنها محجور بود حتما باید تقسیم ترکه از سوی دادگاه انجام شود.

  1. درخواست به همراه مشخصات درخواست دهنده
  2. گواهی انحصار وراثت
  3. صورت اموال در صورت عدم تحریر

برای اطمینان بیشتر بهتر است شخص درخواست دهنده ابتدا برای تحریر ترکه درخواست بدهد و پس از آن برای تقسیم ترکه درخواست کند.

مدت زمان و هزینه تقسیم ترکه

معمولا زمان برای اقدام جهت تقسیم ماترک چندین ماه طول میکشد. تعیین زمان به طور دقیق امکان پذیر نیست اما اصولا از زمان صدور گواهی انحصار وراثت تا زمان تقسیم ماترک و مطالبه سهم الارث از طریق دادگاه معمولا بین 5 تا 7 ماه زمان میبرد.

در خصوص هزینه دادرسی این مبلغ در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی تعیین می شود. برای تقسیم ترکه در صوریتکه نتوان مال را تقسیم کرد و مال مشاع باشد باید دادگاه دستور فروش این مال را صادر کند. بعد از صدور دستور ترکه به مزایده گذاشته می شود و سهم ورثه به طور جداگانه در صندوق دادگستری واریز می شود.

ابطال تقسیم ترکه

به طور کلی امکان ابطال تقسیم نامه وجود ندارد. زیرا اصل بر این است که تقسیم ترکه با اراده و علم افراد انجام شده است. اما اگر با دلایل مستحکم ثابت شود که اراده فردی معیوب بوده و دچار اشتباه یا تدلیس شده است میتواند به دادگاه درخواست ابطال تقسیم نامه بدهد.

گاهی بعد از تقسیم ارث ممکن است یکی از ورثه معتقد باشد که حق او تضییع شده است. در چنین حالتی اگر تقسیم با یک سند عادی انجام شده باشد فرد معترض میتواند به شورای حل اختلاف مراجه کند و به دادگاه تقاضای تحریر و تقسیم ترکه بدهد. معمولا برای این امر نیاز به دلایل و شواهد قوی است و اگر دلایل کافی وجود نداشته باشد ممکن است دعوی رد شود.

در مواردی مانند تقسیم اشتباه ، تقسیم ناشی از اختصاص مال معیوب به یکی از وراث و یا تدلیس امکان ابطال تقسیم وجود دارد.

برای ابطال تقسیم باید شکایت کرد. اگر بعد از تقسیم ترکه مشخص شود که تقسیم مال به شکل صحیح انجام نشده با نظر دادگاه این تقسیم باطل اعلام می شود.

برای مثال ممکن است حتی با بررسی کارشناس اشتباهی رخ داده باشد و ارث به شکل برابر و عادلانه تقسیم نشده باشد. در چنین شرایطی امکان ابطال و تقسیم مجدد وجود دارد.

تفاوت تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث

سهم الارث سهمی است که ورثه از اموال متوفی بدست می آورند. دادگاه صالح برای درخواست سهم الارث دادگاه آخرین محل اقامت دائمی متوفی است.

نکته 

در رویه محاکم اغلب اینگونه است که درخواست تقسیم ترکه قبل از تحریر آن پذیرفته نمیشود. بنابراین چنانچه شخصی تصمیم داشت که از طریق مراجع قضایی به سهم ارث خود دست یابد بهتر است برای اطمینان بیشتر ابتدا درخواست تحریر و سپس درخواست تقسیم ترکه را تنظیم میکند.

در صورتی که تمامی وراث عاقل و بالغ باشند میتوانند ماترک را به به توافق به هر نحو تقسیم نمایند ولی در صورتی که بین وراث محجور وجود داشته باشد حتما بایستی تقسیم توسط دادگاه صورت پذیرد.

دانستنی های حقوقی و پرسش و پاسخ سریع و مستقیم در اینستاگرام ما

پاسخ دهید