الزام به ایفای تعهد

تعهد در اصطلاح رابطه با وضع حقوقي است که الموجب آن شخص ( متعهد ) به سببي از اسباب ملزم به انجام فعل یا ترك فعل معین میگردد . اسباب ایجاد تعهد عقد ، شبه عقد ، جرم ، شبه جرم و بالاخره قانون مي باشد . تعهدات از مباحث عمده و وسيع حقوق مدني ميباشد دارای سابقه تاريخي است . شخصی که در برابر دیگری ماتزم شده است را بدهکار یا مديون و آن را که حق مطالبه و اجبار مدیون را پیدا کرده است ، دائن یا طلبکار می نامند.

زمانی که دو طرف اقدام به انعقاد قرارداد می نمایند ملتزم به ایفاء تعهداتی در مقابل یکدیگر می گردند که به این نوع تعهدات ، تعهدات قراردادی گفته می شود و طرفین اغلب ضمانت عدم اجرای این تعهدات را در قرارداد پیش بینی و مشخص می نمایند که می تواند به ازاء زمان معین ، پرداخت وجه نقد یا مال دیگر با انجام عملی باشد . حال هرگاه یکی از طرفین از انجام این تعهدات كه موعد آن سر رسيده است استنکاف ورزد ، طرف مقابل می تواند الزام طرف دیگر به انجام تعهد را از دادگاه درخواست نماید.

الزام به ایفای تعهد با توجه به ماده ۳۳۰ قانون مدنی « عقود نه فقط متعاملين را به اجراي چيزي که در آن تصریح شده است ملزم مي نمايد بلكه متعاملين به كليه نتايجي هم که به موجب عرف و عادت یا به موجب قانون از عقد حاصل مي شود ملزم مي باشند و مطابق با ماده ۳۳۵ قانون مدنی « متعارف بودن آمري در عرف و عادت به طوری که عقد بدون تصريح هم منصرف آن باشد به منزله ذكر عقد است » . در صورت عدم انجام تعهد ، اگر تعهد از نوعی باشد که قائم به شخص متعهد نباشد و هر شخص دیگری بتواند آن را انجام دهد ، متعهد له می تواند با توجه به ماده ۳۳۳ قانون مدنی پس از اجازه دادگاه خود تعهد را انجام داده و هزینه انجام تعهد را از متعهد مستنکف مطالبه نماید . ماده فوق چنین اشعار یافته است « در صورت عدم ایفاء تعهد با رعایت ماده فوق حاکم مي تواند به کسی که تعهد به نفع او شده است اجازه دهد که خود او عمل را انجام دهد و متخلف را به تاديه مخارج آن محکوم نمايد » ولی اگر موضوع تعهد قائم به شخص باشد و کسی غیر از متعهد قادر به انجام آن باشد ، متعهد له در صورت الزام و استنكاف مجدد متعهد له می تواند قرارداد را فسخ نماید . اگر انجام تعهد مقيد به زمان خاصی بوده و انجام این تعهد بعد از زمان مقرر ، دیگر منفعتی برای متعهدله نداشته باشد ، متعهد له باید تنها خسارات ناشی از عدم اجرای تعهد را مطالبه نماید.

قانون مدنی در ماده ۳۶۴ گوید :

تعهدات به يكي از طریق ذیل ساقط میشود :

1- بوسيله وفاء به عهده

2- بوسيله اقاله

۳- بوسيله ابراء

4- بوسيله تبدیل تعهد

5- بوسيله تهاتر

6- بوسیله مالكيت مافي الذمه

دعوی الزام به ایفاء تعهد میتواند مالی یا غیر مالی باشد و اگر در ازاء انجام تعهدی که از دادگاه خواسته می شود ، مالی عاید متعهد له گردد ، دعوی مالی و متناسب با آن باید خواسته دعوی تقویم و هزینه دادرسی پرداخت گردد و در غیر اینصورت دعوی غیرمالی می باشد خواسته احتیاجی به تقویم نداشته و هزینه دعاوی غیر مالی پرداخت می گردد.